● شيخ عباسعلى اسلامى - مدير جامعه تعليمات اسلامى - بعدازظهر امروز در منزل شخصى به نام قائم مقامالملك و براى جمعى سخنرانى كرد. او گفت نمىدانم مسئول اين اوضاع فجيع كيست؟ چون به هر مرجعى كه مراجعه مىشود، مىگويند، نمىدانيم. آقايان به خدا اوضاع خيلى خطرناك است و در مملكتى كه افرادش به نان شب محتاج هستند، صلاح نيست در ضيافتهايش انواع و اقسام مشروبات الكلى گرانقيمت مصرف شود، و همين جريانات باعث شده كه رجال و زمامداران مملكت، شب تا صبح از ترس فقرا و طبقه سوم خواب آرام نداشته باشند. به خدا اگر تربيت دينى در اين مملكت وجود داشت، هيچ وقت از هيچ مقامى ترس وجود نداشت. در مملكتى كه براى مجلس سنا آن قدر خرج مىكنند، براى ساختمان مسجد دانشگاه پول ندارند. من ديروز از آقاى قائم مقام خواستم كه ترتيبى بدهند تا ساختمان اين مسجد تمام شود، اگر دولت ندارد من خرج آن را تقبل مىكنم، خانه و كتابخانهام، اقلاً سيصدهزارتومان قيمت دارد. حالا آقايان رجال! شما به وسيله امور مذهبى بهتر مىتوانيد [قلوب] مردم را به دست بياوريد. با سرنيزه نمىتوان برقلوب مردم حكومت كرد.
● ساعت 15/9 دقيقه صبح امروز على امينى - نخستوزير - در وزارت بازرگانى حاضر شد و جهانگير آموزگار را بهعنوان وزير جديد بازرگانى معرفى كرد. او همراه با اين معرفى گفت فسادى كه در اين چهارسال اخير بوده است، من نظير آن را در عمر ادارى خود به ياد ندارم. رشوهخوارى از صد سال پيش در اين كشور بود. يك والى كه به ولايتى مىرفت، سوروسات خود را به هر نحو بود، علم مىكرد، ولى يك مأمور كه اين اواخر به شهرستانى مىرفت، به اندازه پنجاه سال يك والى مىدزديد.
● روزنامه كيهان، امروز از توقيف درآمد و منتشر شد. اما بعضى از روزنامهها خبردادند كه روزنامه آتش هم توقيف شده است. روزنامه فرمان درباره توقيف آتش نوشت: براى توقيف آن واقعاً دليلى جز اينكه اين گوشها قدرت شنيدن نغمه مخالفت را ندارند، موجود نيست.
● روزنامه كيهان امروز نوشت دكتر على امينى - نخستوزير - طى تلگرافى به سفارت ايران در امريكا، دستور داد كه گذرنامه علىمحمد سيفپورفاطمى - رئيس انجمن دانشجويان ايرانى مقيم امريكا - را تمديد كند. سيفپورفاطمى دانشجوى ايرانى وابسته به جبهه ملى است و اظهار كرده بود كه اگر گذرنامهاش تمديد نشود به مقر سازمان ملل متحد پناهنده خواهدشد.
● از آلمان غربى خبر رسيد كه دانشجويان ايرانى كالج فنى هانور، امروز در كنفرانسى مطبوعاتى درخواست كردند انتخابات آزاد در ايران اجرا شود و قانون ملىشدن صنعت نفت كه به وسيله دكتر محمد مصدق - نخستوزير اسبق ايران - در سال 1951 م وضع شده، دقيقاً اجرا گردد. دانشجويان درخواستهاى ديگرى هم داشتند: آزادى سياسى و اجتماعى براى همه ايرانيان و آزادى مطبوعات و فعاليت احزاب سياسى و ...
● خبرگزارى فرانسه از تهران گزارش داد امروز پنج هزار دهقان بهعنوان اعتراض عليه مالكين زمينهايى كه به وسيله آنها كشت مىشود، راه تهران - قزوين را مسدود كردند.
● گزارش شهربانی آذربایجان شرقی (تبریز) حکایت از فعالیت روزافزون بهائیان در آذربایجان دارد. اینان در منازل و محافل خود به طور غیرمحسوس اجتماع و تبلیغات میکنند.
براساس پیشبینیهای طرح شده در همین گزارش برای جلوگیری از وقوع هرگونه اتفاق در ایام محرم و صفر باید براساس اصل 21 قانون اساسی که فرقه بهائیت را به رسمیت نشناخته و حق فعالیت و تبلیغ برای این فرقه قائل نیست جلوگیری کرد. با این حال در گزارش مذکور آمده است که دکتر امینالله لامع، رئیس محفل بهائیان طی نامهای که به شهربانی تسلیم شده خواستار جلوگیری از سخنرانیهای تحریکآمیز وعاظ علیه بهائیان و ایجاد مزاحمت برای آنان شده است.
● جلسه هیئت دولت به ریاست علی امینی برگزار شد. این جلسه مصوباتی داشت که برخی از آنها عبارتند از: 1ـ بازنشسته کردن کارمندانی که سی سال خدمت و یا شصت سال سن دارند، 2ـ طرح تهیه برنامهای وسیع برای تقلیل قیمتها و مبارزه با گرانی، 3ـ اجازه به بنگاه مستقل آبیاری در واگذاری سهام آن بنگاه به شرکتهای تابعه، 4ـ اجازه به وزارت دارایی جهت دعوت مؤدیان مالیاتی توسط روزنامه رسمی یا یکی از جراید کثیرالاانتشار.
● صبح امروز کمیسیونی در دفتر نخستوزیر و با حضور وزیر دارایی (آموزگار)، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران (حجازی)، وزیر جنگ (نقدی) و چند تن از امرای ارتش برگزار شد و درباره بودجه سال جاری وزارت جنگ و سازمانهای ارتشی مذاکره شد. از محتوای این جلسه اطلاعی داده نشد. وزیر دارایی نیز که در جمع خبرنگاران حاضر شده بود درباره این جلسه گفت چون این جلسه در نخستوزیری تشکیل گردیده خبر آن را باید از همان مرجع کسب کرد.
● آیتالله شریعتمداری در این روزها در شهر ری به سر میبرد. تاریخ دقیق سفر وی از قم به شهر ری مشخص نیست. سازمان اطلاعات و امنیت در گزارش امروز خود نوشت: «مهمترین خبری که در هفته گذشته مورد توجه محافل روحانی و مردم متدین و متعصب قرار گرفته خبر مسافرت آیتالله شریعتمداری از قم به شهر ری بوده» است.
● سفر شریعتمداری به تهران در همه محافل روحانی و مذهبی مورد بحث است. به گزارش ساواک «روحانیون چنین میپندارند که آیتالله شریعتمداری بدون موافقت دولت نمیتوانست از قم خارج شود و احتمالاً وی را به شهر ری آوردهاند تا با وساطت او آیتالله خمینی و سایر روحانیون بازداشتی آزاد گردند و بدینترتیب نفوذ و شخصیت وی بالا رفته و نفوذ خمینی را تحتالشعاع قرار دهد.»
● بنابه گزارش ساواک آیتالله بهبهانی در مذاکره با «یکی از نزدیکان خود» سفر شریعتمداری به تهران را مطابق با «برنامهای» دانست که «از سالها قبل برای از بین بردن حوزه علمیه قم تهیه شده و علت تنظیم چنین برنامهای آن است که بودن مرکزیت روحانی در قم با مصالح دولت مطابق نیست و قدرتی در برابر قدرت دولت است که نمیگذارد دولت به میل خود رفتار کند.»
● به دنبال اظهاراتی که پیرامون سفر شریعتمداری به تهران نقل میشد، اعلامیهای از طرف وی منتشر شده که طی آن به هدف خود از این سفر پرداخته است. در گزارش امروز ساواک درباره این اعلامیه آمده است: «هدف از این مسافرت آن است که آقایان بازداشت شده اظهار پشتیبانی و نسبت به عمل دولت اعتراض به عمل آورده معلوم شود که علما دارای نظر واحدی هستند و در عمل به وظایف شرعی متفقالقول میباشند»
● وقایع اخیر ایران انعکاس قابلتوجهی در کشورهای اسلامی داشته است. بنابه گزارش ساواک «مسافرینی که از خارج به ایران آمدهاند میگویند در کشورهای اسلامی اقداماتی را که علیه مقامات مذهبی صورت گرفته به عنوان اقداماتی برضد دین اسلام تلقی کردهاند و هیأت حاکمه ایران و آن کشورها به عنوان مخالف دین معرفی شدهاند.»
● آیتالله مرعشی نجفی نیز که به تهران آمده است، امشب به منزل سیدمحمد بهبهانی رفت و پیرامون مذاکره با دولت با وی گفتگو کرد. مخبر ساواک که گزارش نسبتاً دقیقی از این گفتگو به دست آورده بود در این باره نوشت که هر دو این مراجع تقلید مخالف مذاکره با دولت هستند. در ادامه گزارش ساواک از این دیدار آمده است: «قرار است جلسه مشترکی از روحانیون طراز اول از قبیل شریعتمداری، خوانساری، بهبهانی، نجفی، آشتیانی و چند نفر دیگر در محلی که بعداً تعیین خواهد شد تشکیل گردد و مذاکره و تصمیم بگیرند که اقدامات بعدی چه باشد.»
● آیتالله گلپایگانی امروز طی اعلامیهای، بار دیگر دستگیری مراجع تقلید و وعاظ مذهبی را به شدت مورد انتقاد قرار داد. در این اعلامیه آمده است: «تاریخ مذهب شیعه برای اولیاء دین از اینگونه حوادث و حبسها بسیار دیده است. چیزی که شدیداً موجب تأسف است این است که حکومتی که خود را شیعه معرفی میکند به چنین اقدامی دست زده است اگر این اهانتها در هر کشور دیگر به روحانیت و ملت شیعه شده بود حکومت ایران که باید مروج و پیرو مذهب جعفری باشد مکلف بود هرگونه کوشش و اقدامی را در رفع این اهانتها نماید لکن متأسفانه خودش علما و آیات و مفاخر علمی و دینی شیعه را بازداشت میکند. هرچه مدت این حبسها ادامه یابد نگرانی و احساسات ملت شیعه در ایران و خارجه بیشتر و انکسارخاطر حضرت ولیعصر ارواحنا فداه تجدید میشود.»
● عصر امروز یکی از خیابانهای مشهد شاهد منظرهای بود که به گزارش ساواک مورد انزجار مردم واقع شد. حجتالاسلام سیدعلی مدنی در حالی که چند دستگاه جیپ ارتشی در پشتسر و چند نفر دژبان ارتش پیشاپیش وی حرکت میکردند، در خیابانهای این شهر گردانده شد. به گزارش ساواک روحانی مزبور سر به زیر داشت و «با متانت دست خود را بر محاسن میکشید.» این صحنه را نزدیک دو هزار نفر از مردم «با تنفر فوقالعاده» مینگریستند. ساواک خراسان در گزارش این واقعه، بانی اقدام فوق را «لشگر 12» دانست و نوشت: «از منابع مختلف جریان به ساواک اعلام و اظهار انزجار از این عمل صورت گرفت. با توجه به موقعیت کنونی خراسان اینگونه اعمال خشونتآمیز که بدون برنامه قبلی و بدون رسیدگی به جرم متهمین صورت میگیرد عملی ابتکاری است و [...] در هر حال احتمالاً بدون عکسالعمل نخواهد بود و بهتر است هرچه زودتر تذکرات لازم به لشگر داده شود.»
● ساواک مشهد در تلگرامی به مرکز از لحن تند تلگرامهای بازاریان به نخستوزیر خبر داد و نوشت: «در چند روز اخیر تلگرافات از طرف روحانیون و تجار و کسبه به عنوان جناب آقای نخستوزیر در مورد آزادی سه نفر آیتالله بازداشت شده مخابره میگردد و اخیراً لحن تلگرافات کمی نیز تند شده است. مقرر فرمایید در این مورد دستورات لازم ابلاغ شود.»
● فرماندار تهران امروز اعلام کرد که در مدت یک هفته مهلتی که از طرف دولت برای تسلیم اظهارنامه خسارت داده شده بود جمعاً 262 نفر به فرمانداری تهران مراجعه کردند و اظهارنامه خسارت تسلیم نمودند. به گفته فرماندار تهران، کمیسیون بررسی به این اظهارنامهها از روز شنبه کار خود را آغاز خواهد کرد.
● یک زن و مرد فضانورد روسی اخیراً با سفینه اتحاد جماهیر شوروی به فضا رفتهاند. خبر این سفر موفقیتآمیز در بسیاری از رسانهها انعکاس یافت و مقامات دول مختلف این موفقیت را به شوروی تبریک گفتند. به نوشته روزنامه پست تهران، دولت ایران نیز پیام تبریکی خطاب به مقامات شوروی فرستاد.
● اسدالله علم امروز در منطقه وصفنار تهران حضور یافت و کلنگ احداث یک دبستان را بر زمین زد. نخستوزیر در این مراسم از وقایع اخیر ابراز تأسف کرد و گفت در حالی که هماکنون زنان در بالای سر ما در سفینههای فضایی گردش میکنند چطور مملکن است بتوانیم قبول کنیم که زنها از تحصیل محروم بمانند. او با این توضیح مخالفت علما با آزادی زنان در برخی عرصههای اجتماعی را زیر سئوال برد. علم مدعی بود که ایران در حال ترقی و توسعه و حرکت به سوی دانش و تمدن است.
● به نوشته روزنامه پست تهران، سپهبد آریانا فرمانده نیروهای عملیات جنوب امروز به دیدار شاه رفت و از خاتمه عملیات نظامی در این مناطق و شکست عشایر مخالف با دولت خبر داد.
● از آنجا که مقامات دولتی در اظهارنظرهای رسمی خود وقایع اخیر و به خصوص رخداد پانزدهم خرداد را به عمال مصر نسبت داده بودند، این اتهامات ظاهراً برخی از کشورهای عربی را دلگیر کرده بود. عباس آرام وزیر امور خارجه ایران امروز در مصاحبهای مطبوعاتی به توضیح این اظهارنظرات پرداخت و گفت: «دولت و ملت مسلمان ایران نسبت به عموم اعراب و کلیه ممالک عرب احساسات برادرانه و علائق معنوی خاصی دارد.»
● صبح امروز رابرت میسی رئیس سازمان عمران بینالمللی امریکا در ایران، در کاخ نخستوزیری حضور یافت و با اسدالله علم دیدار کرد. در این ملاقات موضوع کمکهای اقتصادی امریکا به ایران مورد بررسی قرار گرفت.
• در حالى كه مأمور مراقب شهربانى قم مدعى ديدار هيئتى پنج نفره مركب از چپيها، سوسياليستهاى وابسته به خليل ملكى و نهضت آزاديها با آيتالله خمينى در قم شد و تصريح كرد كه پيرامون مسائل روز مذاكراتى به عمل آوردهاند.
• در خمين، وعاظ در اعتراض به ممنوعيت وعظ دو تن از واعظان به نامهاى سيدكاظم قريشى و شيخ علىاكبر مسعودى، از برپايى مجالس عزادارى خوددارى كردند. گزارش ساواك قم در اين باره حاكى است ساعت 10 صبح امروز كليه وعاظ، روضهخوان واهل منبر شهر طبق دعوت قبلى سيدمرتضى پسنديده [برادر آقاى خمينى] در منزل مشاراليه اجتماع [كردند] و بنا به تحريك و رهبرى وى در جلسه خود به مذاكرات عليه شهربانى خمين پرداخته و اظهار داشتهاند كه چرا شهربانى از موعظه دو نفر واعظ مذكور [قريشى و مسعودى] جلوگيرى كرده و يا اينكه چرا شهربانى از وعاظ شهر تعهد اخذ مىنمايند و اين دستور فقط از شهربانى خمين صادر گرديده و مركز چنين دستورى نداده است. بايد كليه وعاظ شهر از رفتن به منبر و موعظه خوددارى نمايند تا تكليف ما روشن شود. بعدازظهر امروز، شيخ علىاكبر مسعودى، سيدكاظم قريشى و شيخ محمد صادق آلطه در سه مجلس روضهخوانى داير، حضور به هم رسانده (هر كدام در يك مجلس) و با صداى بلند پيام سيدمرتضى پسنديده و تصميمات جلسه واعظين را به مردم ابلاغ [كردند] و روضهخوانهاى مربوطه را از منبر پايين آورده و مجالس را تعطيل نمودهاند. فعلاً كليه مجالس مزبور تعطيل و نظم و آرامش برقرار است، ليكن تحريكات علنى و مخفيانه سيدمرتضى پسنديده همچنان ادامه دارد.
• دادگاه تجديدنظر شماره 2 نظامى، امروز ستوان يكم حسين قبادى، افسر شهربانى را به اعدام محكوم كرد. ستوان قبادى به جرم همدستى در فرار سران حزب توده از زندان قصر در آذر ماه 1329 در دادگاه نظامى محاكمه شد.
• حزب توده ايران در اعلاميهاى كه امروز در روزنامه پراودا چاپ مسكو منتشر شد، انشعاب رهبران حزب كمونيست چين را از شوروى تقبيح كرد. حزب توده تأكيد كرده است كه ما به اين جهت، اين خطمشى و فعاليت عملى رهبران حزب كمونيست چين را محكوم مىكنيم.
• گزارش اطلاعات داخلى ساواك از هيئت اجراييه جامعه سوسياليستهاى نهضت ملى ايران (نيروى سوم) حاكى است كه اين هيئت به مسئولين حوزههاى زيرمجموعه خود دستور داده است تا با افراد جبهه ملى تماس برقرار نكنند. اين هيئت تصريح كرده سات كه درباره تماس با افراد نهضت آزادى بعدا تصميمگيرى خواهد شد ولى تا آن موقع اين تماسها از محيط دانشگاه تجاوز نكند و بعد از تشكيل كنفرانس جبهه واحد ضدديكتاتورى، تمام مسائل حل خواهد شد.
• پيشازظهر امروز، موافقتنامه بازرگانى و قرارداد پرداخت ايران و شوروى در مسكو به امضا رسيد. در اين موافقتنامه پيشبينى شده است كه هر سال ميزان مبادلات بازرگاين بين اتحاد شوروى و ايران به نحو قابل ملاحظهاى افزايش يابد. ايران به سنگ، سرب، روى، پنبه، پوست، خشكبار، شيلات، برنج و كالاهاى ديگر به اتحاد شوروى صادر خواهد كرد و ميزان صادرات اين محصولات دائما افزايش خواهد يافت. از سوى ديگر، ميزان صادرات ماشين و ماشينآلات، فلزات سياه، چوب و الوار، كاغذ، دارو، كالاهاى مورد نياز فرهنگى و معيشتى و ساير محصولات نيز از شوروى به ايران افزايش خواهد يافت.
• تجديد ساختمان خانههاى دهكده زلزلهزده آسيان همدان كه از طرف بانك ساختمانى سابق و از محل كمكهاى امريكا شروع شده بود، پايان يافت و در اواسط تيرماه آينده تحويل زلزلهزدگان اين روستا خواهد شد. در اين دهكده نور خانه با وسايل لازم ساخته شده است كه در مقابل زلزله و ساير حوادث ناگهانى مقاومت دارد. تجديد ساختمان اين دهكده 5/2 ماه به طول انجاميده است. قرار است قيمت هر خانه ظرف بيست سال دريافت شود و هر خانوار ساليانه فقط 1500 ريال بپردازد. دريافت اقساط دو سال پس از تحويل خانهها آغاز مىشود. گفته شده است كه امريكا براى تجديد ساختمان دهكدههاى زلزلهزده 8/22 ميليون تومان به صورت خواربار به ايران كمك كرده كه از اين محل جمعا پنج دهكده دانسقان، نوده، تندك و حسينآباد قزوين و دهكده آسيان همدان تجديدبنا شد و در چهار دهكده اول، زلزلهزدگان مستقر شدهاند.
• روزنامه دنيا در مطلبى پيرامون حكم اعدام در ايران از بيشترين شمار اعدام در سال گذشته طى چند دهه اخير خبر داد. اين روزنامه نوشت: در ايران، حد متوسط در سال بين پنج تا ده نفر، چوبهدار اعدام مىشوند. البته تعداد احكام صادره بيش از ده حكم بوده و دادگاههاى جنايى تهران و شهرستانها در عرض سال بين سى تا پنجاه حكم اعدام صادر مىكنند و بيش از 70 درصد اين عده مورد عفو واقع شده و با دريافت يك درجه بخشودگى، مجازات اعدام آنها به حبس ابد تبديل مىشود. به نوشته اين روزنامه هيچ سالى مانند سال 1342، ايران محكوم به اعدام به خود نديد چون در شهر تهران درباره بيش از هشت نفر و در شهرستانها نيز نزديك ده نفر حكم اعدام اجرا گرديد.