جعفر گلشن روغنی
12 مرداد 1397
در پی آزادی امام خمینی از زندان حکومت پهلوی در 11 مرداد 1342، طرفداران ایشان نسبت به این امر واکنش نشان دادند. بازار و بازاریان تهران از نخستین اماکن و اقشاری بودند که نسبت به این امر ابراز خوشحالی کردند. به گزارش ساواک پس از آنکه بازاریان زیادی در همان بعد ازظهر 11 مرداد به دیدار ایشان رفتند در میان یکدیگر گفتگو میکردند که «بازار را چراغانی کنند و جشن بگیرند».[1] همین گزارش افزود که در 12 مرداد 1342 «از صبح... بعضی از کسبه و اصناف جنوب شهر و بازار پس از اطلاع از جریان آزادی [آیتالله] خمینی با نصب چراغ و پرچم در جلو دکان خود به اصطلاح چراغانی نمودهاند».[2] در گزارشی دیگر در همین روز آمده بود که «بازاریها بازار را چراغانی کرده و پرچم زدهاند و بعضیها نیز در جلو مغازه خود عکس آیتالله خمینی را آویزان کردهاند و عدهای بازاریان اظهار عقیده میکنند اگر چنانچه آیتالله خمینی با دولت سازش کرده باشد دنبال مبارزه نخواهد رفت و... اگر به مبارزه ادامه داد معلوم میشود با دولت سازش نکرده و در عقیده خود مستحکم و پابرجا است»[3]. همچنین یکی از ماموران ساواک گزارش کرد که «صبح روز شنبه 12 مرداد 1342 کلیه بازار پرچم سه رنگ در جلوی مغازههای خود نصب و چراغانی نموده بودند و اغلب مغازهدارها شربت و شیرینی به مردم میدادند»[4]. شادمانی بازاریان در حالی در صبح روز 12 مرداد برقرار بود که روزنامههای عصر آن روز همچون اطلاعات و کیهان و پست تهران اطلاعیهای از ساواک در صفحه اول خود منتشر کردند که به نوعی ناراحتی و نگرانی آنها را در پی آورد. در متن کوتاه این اطلاعیه آمده بود: «چون بین مقامات انتظامی و حضرات آقایان خمینی، قمی و محلاتی تفاهم حاصل شده که در امور سیاسی مداخله نخواهند کرد و از این تفاهم اطمینان کامل حاصل گردیده است که آقایان برخلاف مصالح و انتظامات کشور عملی انجام نخواهند داد، علیهذا آقایان به منازل خصوصی منتقل شدند». بر اساس این اطلاعیه علت آزادی امام و دیگران به گونهای سازش با حکومت پهلوی اعلام شد، اما به گزارش ساواک در بازار گفته شد که در پی انتشار این اطلاعیه، از طرف امام خمینی و آیتالله سید حسن قمی و آیتالله بهاءالدین محلاتی نیز «اطلاعیهای به روزنامهها داده شده و طی آن، اطلاعیه سازمان امنیت جداً تکذیب شده و اگر این اطلاعیه چاپ شود نظر آقایان روحانیون
[1]- سیرمبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج2 (قیام 15 خرداد 1342 و پیامدهای آن ـ 1)، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386ش، ص 293و 294؛ قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4 (دوران حصر)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380 ش، ص12 و 13.
[2]- سیر مبارزات امام خمینی...، ج2، ص295.
[3] - سیر مبارزات امام خمینی...، ج2، ص295 و 296؛ قیام پانزده خرداد...، ج4، ص22.
[4] - سیر مبارزات امام خمینی...، ج2، ص303؛ قیام پانزده خرداد...، ج4، ص30.
تعداد بازدید: 1610